မြန်မာ့အရေး ပတ္တရားအစည်းအဝေး — ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးရပ်ကို အသက်သွင်းခြင်းလား၊ စစ်အုပ်စုကို အသက်ရှူပေါက်ပေးခြင်းလား
ဤဆောင်းပါးသည် အာဆီယံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာစစ်အုပ်စုတို့အကြား မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပတ္တရားအလွတ်သဘောအစည်းအဝေးကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအစည်းအဝေးအား အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတရပ်အဖြစ် ပုံဖော်ထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်နှင့် စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားများ၊ စစ်အုပ်စု၏ နိုင်ငံရေးတရားဝင်မှု ရရှိရေးကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးစီမံချက်ဟောင်းများ ရေရှည်တည်တံ့ရေး အစရှိသည့် ဆုံစည်းနေသော ကိုယ်ကျိုးစီးပွားများကိုသာ အဓိကအကျိုးပြုနေကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။ စစ်အုပ်စုအနေဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချခြင်းမရှိ၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးခြင်းမရှိဘဲ၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) အား တန်းတူရည်တူ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခြင်းမပြုဘဲ ထိတွေ့ဆက်ဆံနေခြင်းသည် အာဆီယံ၏ စုပေါင်းရပ်တည်ချက်ကို ထိခိုက်စေသည်ဟု စာရေးသူက သတိပေးထားသည်။ အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် ဤကဲ့သို့ ခွဲထုတ်ဆက်ဆံသည့် သံတမန်ရေးနည်းလမ်းသည် ပဋိပက္ခကို ပြောင်းလဲစေနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ စစ်အုပ်စုအတွက် နိုင်ငံရေးအရ အသက်ရှူပေါက်ရစေမည့် နည်းဗျူဟာမြောက် အခွင့်အလမ်းတခုကိုသာ ဖန်တီးပေးရာရောက်ကြောင်း ကောက်ချက်ချထားသည်။
အာဆီယံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအရေး ဆောင်ရွက်မှုသည် ပြည်တွင်းရေးစွက်ဖက်မှု မဟုတ် - မြန်မာ့အရေးအား ကုလသမဂ္ဂနှင့် အာဆီယံ ပဋိညာဉ်စာချုပ်များပါ နိုင်ငံတကာဥပဒေများအရ ရှုမြင်သုံးသပ်ခြင်း
ဤဆောင်းပါးသည် အာဆီယံနှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့၏ မြန်မာ့အရေး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများသည် စစ်အုပ်စုက စွပ်စွဲသကဲ့သို့ "ပြည်တွင်းရေး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း" မဟုတ်ကြောင်း ဆွေးနွေးတင်ပြထားသည်။ အာဆီယံပဋိညာဉ်သည် ပြည်တွင်းရေး ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရေးမူနှင့် ဒေသတွင်း စုပေါင်းတာဝန်ယူမှုတို့ကို ဟန်ချက်ညီညီ ပြဌာန်းထားကြောင်း စာရေးသူက ထောက်ပြထားသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်အုပ်စုကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးချက်တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ အပါအဝင် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာ့ပဋိပက္ခကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဒုက္ခသည်ပြဿနာ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှု ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် ဤအရေးသည် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်လာသည့် ပြဿနာ ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ကြားဝင်စေ့စပ်ရန် လုံလောက်သော တရားဝင်မှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု စာရေးသူက သုံးသပ်ထားသည်။
အမည်ခံ အချုပ်အခြာအာဏာ - လက်တွေ့နိုင်ငံရေးနှင့် အာဏာတည်မြဲရေးဗျူဟာများက နိုင်ငံတော်ဖြစ်တည်မှုကို ဖျက်ဆီးနေပုံ
“အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြည်သူသာပိုင်သည်” ဆိုသည့် အခြေခံမူသည် ၁၉၄၇ ပင်လုံစိတ်ဓာတ်၊ ၁၉၄၈ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေးအယူအဆနှင့် ခေတ်သစ် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်များ၏ အခြေခံတန်ဖိုး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့တခု၏ အာဏာသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ခွင့်၊ နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်နှင့် အုပ်ချုပ်သူများအား အာဏာအပ်နှင်းနိုင်သည့် အခွင့်အရေးတို့ကို အခြေခံထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ်အပျက်များနှင့် မကြာမီက ပြုလုပ်ခဲ့သည့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ရွေးကောက်ပွဲများသည် တရားမျှတမှုမရှိကြောင်း ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပမှ ဝေဖန်မှုများကြားတွင် မင်းအောင်လှိုင်၏ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသည့် အင်အားကြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်များသည် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် နိုင်ငံရေး တရားဝင်မှုတို့ကို ရှာဖွေသည့် လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။
သမိုင်းကို ဖယ်ရှား၍ မရသောအခါ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် အာဏာရှင်များ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာတခုမှာ လက်ရှိအာဏာကို ခိုင်မာစေရန်အတွက် သမိုင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သမိုင်းဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦးတခု၊ ရုပ်တုတခု၊ အလံတခု သို့မဟုတ် ဆိုင်းဘုတ်တခုမျှ မဟုတ်ဘဲ လူထု၏ စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်၊ နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံနှင့် မျိုးဆက်များအကြား လက်ဆင့်ကမ်းလာသော အမှတ်တရများ၏ ပေါင်းစည်းမှုဖြစ်သည်။
စစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို ပံ့ပိုးခြင်း - မြန်မာ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက စစ်အာဏာရှင်စနစ် သက်ဆိုးရှည်အောင် မည်သို့ ကူညီနေသနည်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အုပ်စု ရှင်သန်နေရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပြည်သူလူထုက ၎င်းတို့အား တရားဝင်မှု ပေးခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက စီးပွားရေးအရ အသက်ဆက်ပေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအရ လိုက်လျောမှုများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ မီးရှို့ခံရသော ရွာတိုင်း၊ ဗုံးကြဲခံရသော ကျောင်းတိုင်းနှင့် သတ်ဖြတ်ခံရသော အရပ်သားတိုင်းသည် စစ်အုပ်စု၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ရလဒ်များသာ မဟုတ်၊ စစ်အုပ်စုနှင့် ဆက်လက်၍ စီးပွားရေး ဆောင်ရွက်နေကြသည့် အစိုးရများနှင့် ကုမ္ပဏီများ၏ ပံ့ပိုးမှုကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့နွေဦး တော်လှန်ရေးနှင့် ချုပ်ကွက်မိနေသည့် Inclusiveness
မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် လူမျိုးစုံ၊ ဘာသာစုံနှင့် လူတန်းစားပေါင်းစုံ ပါဝင်သည့် သမိုင်းဝင် အလှည့်အအပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော "စုံညီပါဝင်မှု" (Inclusiveness) သည် တော်လှန်ရေး၏ အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်ပြီး အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်ရာတွင် ကြီးမားသော အင်အားစုတစ်ရပ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့မြေပြင်တွင် စုံညီပါဝင်မှုကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း မရှိပါက တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်ကို နှောင့်နှေးစေသည့် အဟန့်အတားတစ်ခု ဖြစ်သွားနိုင်သည်ကို ဤဆောင်းပါးတွင် ဆန်းစစ် တင်ပြထားသည်။
အပြစ်တင်ခြင်း၏ ပင်ကိုယ်သဘာဝ - အပြစ်ပုံချခြင်း အလေ့အထနှင့် မြန်မာ့စုစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် စိန်ခေါ်မှုများ
လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးအခင်းအကျဉ်းတစ်ခုအတွင်း ပြဿနာများ ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် မိမိတို့၏ ပျက်ကွက်မှုအတွက် တာဝန်ယူရမည့်အစား အခြားသူတစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုအပေါ် မတရားသဖြင့် အပြစ်ပုံချခြင်း (Scapegoating) သည် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ လူမှုစိတ်ပညာဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ပြုလုပ်သူအတွက် စိတ်သက်သာရာရမှု ယာယီရရှိစေနိုင်သော်လည်း ရေရှည်တွင် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ကင်းမဲ့စေကာ အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်သွားစေပါသည်။
မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခင်းအကျဉ်းနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း အချင်းချင်း ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ရေးနှင့် စုပေါင်းညီညွတ်မှုကို အဓိက အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့် ဤ"အပြစ်ပုံချခြင်း" (Scapegoating)၏ အရင်းအမြစ်များကို ယခုဆောင်းပါးတွင် အောက်ပါကဏ္ဍများဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ တင်ပြထားပါသည်။