နေပြည်တော်၌ ချောင်ပိတ်မိနေသည့် မင်းအောင်လှိုင်
မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာသိမ်းပြီး ငါးနှစ်အကြာ၌ ဟန်ပြရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပ၍ သမ္မတအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ တရားဝင်မှု ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း၊ အာဆီယံ၏ ပြတ်သားသော သံတမန်ရေးရာ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ကျရှုံးခဲ့ရသည်။ အာဆီယံ၏ အထူးသံတမန်ကို ငြင်းပယ်ပြီး ရန်လိုသော ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်လာခြင်းသည် အင်အားရှိကြောင်း ပြသခြင်းမဟုတ်ဘဲ စစ်ကောင်စီ၏ အကျပ်ရိုက်မှုနှင့် သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်ဖြစ်လာမှုကိုသာ မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားသက်သက်အခြေပြုမူဝါဒနှင့်မြန်မာတော်လှန်ရေးအပေါ် မှားယွင်းသော မဟာဗျူဟာတွက်ချက်မှုအားသုံးသပ်ခြင်း
ဤဆောင်းပါးသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားသက်သက်အခြေပြု မူဝါဒကို သုံးသပ်ထားပြီး၊ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် မဟာဗျူဟာမြောက် မှားယွင်းသော တွက်ချက်မှုတခုဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။ မြန်မာ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ နယ်မြေစိုးမိုးမှု၊ စစ်တပ်၏ နယ်စပ်ထိန်းချုပ်ခွင့် ဆုံးရှုံးမှုနှင့် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးပြိုလဲမှုတို့ကို လျစ်လျူရှုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံတကာပုံရိပ်၊ ရေရှည်လုံခြုံရေးနှင့် အနာဂတ် မြန်မာပြည်သူများနှင့် ဆက်ဆံရေးတို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုလည်း သုံးသပ်ထားပါသည်။
ရက် ၁၀၀ စိန်ခေါ်မှု နောက်ကွယ်မှ တံလျှပ်များ
၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဟန်ပြရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် သမ္မတအဖြစ်ခံယူကာ ရက် ၁၀၀ အတွင်း တိုင်းပြည်တိုးတက်စေရန် ကြေညာခဲ့သော်လည်း တိုးတက်မှုမရှိဘဲ စနစ်တစ်ခုလုံး ဆက်လက်ယိုယွင်းနေဆဲဖြစ်သည်။ ဤစာတမ်းသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ ပဋိပက္ခ၊ စီးပွားရေးဆုတ်ယုတ်မှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူသားအရင်းအမြစ် ပြိုလဲမှုစသည့် အကျပ်အတည်းများကို ဘက်ပေါင်းစုံမှ လေ့လာဆန်းစစ်တင်ပြထားပါသည်။
ICRC ၏ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံမှု
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) သည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသူ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် နေပြည်တော်၌ သီးသန့်တွေ့ဆုံခဲ့ပါသည်။ ဤအစီရင်ခံစာသည် အဆိုပါဖြစ်စဉ်၊ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်း၏ တုံ့ပြန်ချက်များနှင့် အဆက်ဆက်သော စစ်အစိုးရများ၏ ICRC နှင့် ဆက်ဆံရေး သမိုင်းစဉ်များကို ဆန်းစစ်ထားပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် နိုင်ငံတကာမိသားစုအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် မူဝါဒအကြံပြုချက်များကို တင်ပြထားပါသည်။
မညီမျှသော ပေးဆပ်မှုများနှင့် လွဲမှားနေသော ဦးစားပေးများ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် အရေးပါသော အတွင်းပိုင်း စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်နေကြသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် အဖွဲ့အစည်းများ အချင်းချင်းအကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုများကြောင့် ပိုမို အကြပ်အတည်းတွေ့လာရသည်။ ဤသုံးသပ်ချက်သည် အတွင်းပိုင်း စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုများနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ သတင်းတု သတင်းမှားဖြန့်ဝေမှုများက တော်လှန်ရေး၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အရှိန်အဟုန်ကို မည်သို့ ခြိမ်းခြောက်နေသည်ကို လေ့လာထားပြီး တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ညီညွတ်သော ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် အရေးတကြီး လိုအပ်နေကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြထားသည်။
မြန်မာ့အရေး ပတ္တရားအစည်းအဝေး — ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးရပ်ကို အသက်သွင်းခြင်းလား၊ စစ်အုပ်စုကို အသက်ရှူပေါက်ပေးခြင်းလား
ဤဆောင်းပါးသည် အာဆီယံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာစစ်အုပ်စုတို့အကြား မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပတ္တရားအလွတ်သဘောအစည်းအဝေးကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအစည်းအဝေးအား အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတရပ်အဖြစ် ပုံဖော်ထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်နှင့် စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားများ၊ စစ်အုပ်စု၏ နိုင်ငံရေးတရားဝင်မှု ရရှိရေးကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးစီမံချက်ဟောင်းများ ရေရှည်တည်တံ့ရေး အစရှိသည့် ဆုံစည်းနေသော ကိုယ်ကျိုးစီးပွားများကိုသာ အဓိကအကျိုးပြုနေကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။ စစ်အုပ်စုအနေဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချခြင်းမရှိ၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးခြင်းမရှိဘဲ၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) အား တန်းတူရည်တူ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခြင်းမပြုဘဲ ထိတွေ့ဆက်ဆံနေခြင်းသည် အာဆီယံ၏ စုပေါင်းရပ်တည်ချက်ကို ထိခိုက်စေသည်ဟု စာရေးသူက သတိပေးထားသည်။ အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် ဤကဲ့သို့ ခွဲထုတ်ဆက်ဆံသည့် သံတမန်ရေးနည်းလမ်းသည် ပဋိပက္ခကို ပြောင်းလဲစေနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ စစ်အုပ်စုအတွက် နိုင်ငံရေးအရ အသက်ရှူပေါက်ရစေမည့် နည်းဗျူဟာမြောက် အခွင့်အလမ်းတခုကိုသာ ဖန်တီးပေးရာရောက်ကြောင်း ကောက်ချက်ချထားသည်။
အာဆီယံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအရေး ဆောင်ရွက်မှုသည် ပြည်တွင်းရေးစွက်ဖက်မှု မဟုတ် - မြန်မာ့အရေးအား ကုလသမဂ္ဂနှင့် အာဆီယံ ပဋိညာဉ်စာချုပ်များပါ နိုင်ငံတကာဥပဒေများအရ ရှုမြင်သုံးသပ်ခြင်း
ဤဆောင်းပါးသည် အာဆီယံနှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့၏ မြန်မာ့အရေး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများသည် စစ်အုပ်စုက စွပ်စွဲသကဲ့သို့ "ပြည်တွင်းရေး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း" မဟုတ်ကြောင်း ဆွေးနွေးတင်ပြထားသည်။ အာဆီယံပဋိညာဉ်သည် ပြည်တွင်းရေး ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရေးမူနှင့် ဒေသတွင်း စုပေါင်းတာဝန်ယူမှုတို့ကို ဟန်ချက်ညီညီ ပြဌာန်းထားကြောင်း စာရေးသူက ထောက်ပြထားသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်အုပ်စုကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် ဘုံသဘောတူညီချက် ငါးချက်တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ အပါအဝင် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာ့ပဋိပက္ခကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဒုက္ခသည်ပြဿနာ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှု ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် ဤအရေးသည် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်လာသည့် ပြဿနာ ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ကြားဝင်စေ့စပ်ရန် လုံလောက်သော တရားဝင်မှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု စာရေးသူက သုံးသပ်ထားသည်။
နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဒြပ်ဆွဲအား - ဝင်ရိုးစုံကမ္ဘာတွင် နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ရှာဖွေခြင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာစည်းမျဉ်းစနစ်သည် နိုင်ငံရေးစနစ်အမျိုးမျိုးနှင့် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားများကြောင့် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံအမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာသည့် (multipolar) ကမ္ဘာဆီသို့ ကူးပြောင်းနေပြီဖြစ်သည်။
ဆောင်းပါးရှင် Edward Johns ကမူ ဤဖြစ်ရပ်သည် စနစ်တခုလုံး ပြိုလဲပျက်စီးခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတို့ ဒွန်တွဲနေသည့် အကူးအပြောင်းကာလ တခုသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဤအကူးအပြောင်းကို ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် Johns က "နိုင်ငံရေးဆွဲအား" (political gravity) ဟူသော အယူအဆကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ဘုံတာဝန်ယူမှုတို့ကို ဟန်ချက်ညီစေသကဲ့သို့၊ အင်အားပြိုင်ဆိုင်မှုများမှတဆင့် ပဋိပက္ခများ မဖြစ်ပွားစေရန် တားဆီးပေးသည့် ဘုံစံနှုန်းများ၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းမှုများ လိုအပ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုနှင့် မတူကွဲပြားမှုတို့အကြား မျှခြေတခု လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၁ ရာစု၏ စိန်ခေါ်မှု အမှန်မှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံ အမြောက်အမြားရှိနေသည့် ဤကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို တာဝန်ယူမှုရှိရှိ ထိန်းကျောင်းနိုင်မည့် "နိုင်ငံရေးဆွဲအား" တရပ်ကို စုပေါင်းတည်ဆောက်ရန်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆောင်းပါးရှင်က တင်ပြထားသည်။
သူခိုးကို ဘဏ္ဍာစိုးခန့်ခြင်း
ဆိုက်ဘာငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းရန် မြန်မာစစ်အုပ်စုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ကြံစည်မှုသည် အန္တရာယ်ရှိသော သမိုင်းအမှားတခုကို ထပ်မံကျူးလွန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ဝါရှင်တန်သည် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် စစ်အစိုးရနှင့် လက်တွဲခဲ့သော်လည်း၊ စစ်တပ်က ငွေကြေးသန်းပေါင်းများစွာကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် အသုံးချကာ နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများကို နှိမ်နင်းခဲ့သည့် အပြင်၊ မူးယစ်ဆေးဝါးလုပ်ငန်းများ ကို ဆက်လက်ထွန်းကားစေပြီး ဘိန်းဘုရင်များကို တရားဝင်မှုပေးခဲ့သည်။ စစ်အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ငွေလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများမှ ရရှိသော ဝင်ငွေအပေါ် များစွာမှီခိုနေရသည်။ ၎င်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းခြင်းသည် ရာဇဝတ်ကောင်များအား သူတို့နှင့် မထိုက်တန်သော နိုင်ငံတကာတရားဝင်မှုကို ပေးအပ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန်အခွန်ထမ်း ပြည်သူများ၏ ဥစ္စာဓနကို ခိုးယူနေသည့် သူခိုး၏ လက်သို့ ဒါးရိုးကမ်းရာ ရောက်နေပါသည်။
အမည်ခံ အချုပ်အခြာအာဏာ - လက်တွေ့နိုင်ငံရေးနှင့် အာဏာတည်မြဲရေးဗျူဟာများက နိုင်ငံတော်ဖြစ်တည်မှုကို ဖျက်ဆီးနေပုံ
“အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြည်သူသာပိုင်သည်” ဆိုသည့် အခြေခံမူသည် ၁၉၄၇ ပင်လုံစိတ်ဓာတ်၊ ၁၉၄၈ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေးအယူအဆနှင့် ခေတ်သစ် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်များ၏ အခြေခံတန်ဖိုး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့တခု၏ အာဏာသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ခွင့်၊ နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်နှင့် အုပ်ချုပ်သူများအား အာဏာအပ်နှင်းနိုင်သည့် အခွင့်အရေးတို့ကို အခြေခံထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ်အပျက်များနှင့် မကြာမီက ပြုလုပ်ခဲ့သည့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ရွေးကောက်ပွဲများသည် တရားမျှတမှုမရှိကြောင်း ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပမှ ဝေဖန်မှုများကြားတွင် မင်းအောင်လှိုင်၏ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသည့် အင်အားကြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်များသည် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် နိုင်ငံရေး တရားဝင်မှုတို့ကို ရှာဖွေသည့် လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။
သမိုင်းကို ဖယ်ရှား၍ မရသောအခါ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် အာဏာရှင်များ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာတခုမှာ လက်ရှိအာဏာကို ခိုင်မာစေရန်အတွက် သမိုင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သမိုင်းဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦးတခု၊ ရုပ်တုတခု၊ အလံတခု သို့မဟုတ် ဆိုင်းဘုတ်တခုမျှ မဟုတ်ဘဲ လူထု၏ စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်၊ နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံနှင့် မျိုးဆက်များအကြား လက်ဆင့်ကမ်းလာသော အမှတ်တရများ၏ ပေါင်းစည်းမှုဖြစ်သည်။
စစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို ပံ့ပိုးခြင်း - မြန်မာ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက စစ်အာဏာရှင်စနစ် သက်ဆိုးရှည်အောင် မည်သို့ ကူညီနေသနည်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အုပ်စု ရှင်သန်နေရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပြည်သူလူထုက ၎င်းတို့အား တရားဝင်မှု ပေးခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက စီးပွားရေးအရ အသက်ဆက်ပေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအရ လိုက်လျောမှုများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ မီးရှို့ခံရသော ရွာတိုင်း၊ ဗုံးကြဲခံရသော ကျောင်းတိုင်းနှင့် သတ်ဖြတ်ခံရသော အရပ်သားတိုင်းသည် စစ်အုပ်စု၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ရလဒ်များသာ မဟုတ်၊ စစ်အုပ်စုနှင့် ဆက်လက်၍ စီးပွားရေး ဆောင်ရွက်နေကြသည့် အစိုးရများနှင့် ကုမ္ပဏီများ၏ ပံ့ပိုးမှုကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။
လာရာ တူ၍ လားရာ မတူသည့် ရဟန်းများ
မိတ်ဆက် ။ ။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုတဲ့ လာရာလမ်းချင်း တူညီပါလျက်နဲ့ လက်တွေ့ဘဝမှာ လျှောက်လှမ်းကြတဲ့ လမ်းချင်းမတူကြတဲ့ သံဃာသုံးမျိုးရဲ့ အကြောင်းကို ဒီဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီသံဃာတော်များရဲ့ ခံယူချက်နဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေရဲ့ ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုးတွေ ဘယ်လိုရှိသလဲ ဆိုတာကိုလည်း ဒီဆောင်းပါးမှာ ဆန်းစစ်ဖော်ပြထားပါတယ်။
မြန်မာ့နွေဦး တော်လှန်ရေးနှင့် ချုပ်ကွက်မိနေသည့် Inclusiveness
မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် လူမျိုးစုံ၊ ဘာသာစုံနှင့် လူတန်းစားပေါင်းစုံ ပါဝင်သည့် သမိုင်းဝင် အလှည့်အအပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော "စုံညီပါဝင်မှု" (Inclusiveness) သည် တော်လှန်ရေး၏ အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်ပြီး အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်ရာတွင် ကြီးမားသော အင်အားစုတစ်ရပ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့မြေပြင်တွင် စုံညီပါဝင်မှုကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း မရှိပါက တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်ကို နှောင့်နှေးစေသည့် အဟန့်အတားတစ်ခု ဖြစ်သွားနိုင်သည်ကို ဤဆောင်းပါးတွင် ဆန်းစစ် တင်ပြထားသည်။
အပြစ်တင်ခြင်း၏ ပင်ကိုယ်သဘာဝ - အပြစ်ပုံချခြင်း အလေ့အထနှင့် မြန်မာ့စုစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် စိန်ခေါ်မှုများ
လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးအခင်းအကျဉ်းတစ်ခုအတွင်း ပြဿနာများ ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် မိမိတို့၏ ပျက်ကွက်မှုအတွက် တာဝန်ယူရမည့်အစား အခြားသူတစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုအပေါ် မတရားသဖြင့် အပြစ်ပုံချခြင်း (Scapegoating) သည် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ လူမှုစိတ်ပညာဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ပြုလုပ်သူအတွက် စိတ်သက်သာရာရမှု ယာယီရရှိစေနိုင်သော်လည်း ရေရှည်တွင် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ကင်းမဲ့စေကာ အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်သွားစေပါသည်။
မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခင်းအကျဉ်းနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း အချင်းချင်း ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ရေးနှင့် စုပေါင်းညီညွတ်မှုကို အဓိက အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့် ဤ"အပြစ်ပုံချခြင်း" (Scapegoating)၏ အရင်းအမြစ်များကို ယခုဆောင်းပါးတွင် အောက်ပါကဏ္ဍများဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ တင်ပြထားပါသည်။
ဒရုန်းလက်နက်ပြိုင်ပွဲ - အီလက်ထရောနစ်စစ်ဆင်ရေးနှင့် FPV ဒရုန်းများ၏ ဆန်းသစ်ပြောင်းလဲမှု
မိတ်ဆက် ။ ။ မြန်မာစစ်တပ်သည် အဆင့်မြင့် အီလက်ထရောနစ် စစ်ဆင်ရေးနည်းပညာများနှင့် နိုင်ငံခြားဖြစ် အလိုအလျောက် ပစ်မှတ်ရှာ ဗုံးကြဲဒရုန်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလာသည်နှင့်အမျှ၊ တစ်ချိန်က တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ အသာစီးရခဲ့သော ဝေဟင်စိုးမိုးမှုမှာ ယခုအခါ ခေတ်မီဆန်းသစ်သည့် နည်းပညာမြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီဖြစ်သည်။
အထူးပြုချက် ။ ။ ဤသုံးသပ်ချက်တွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ “နည်းပညာဆိုင်ရာ အလှည့်အပြောင်း” ကို လေ့လာတင်ပြထားပြီး၊ နိုင်ငံတကာမှ တင်သွင်းလာသော လိုင်းနှောင့်ယှက်ရေး (jamming) နည်းပညာများက တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ ဒရုန်းများကို မည်သို့ အားနည်းသွားစေသည်ကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နှစ်ဖက်စလုံးက တိကျသေချာသော FPV (First-Person View) အသေခံဒရုန်း (kamikaze) တိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုအရှိန်မြှင့် အသုံးပြုလာမှုကို ဆန်းစစ်ထားသည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ် ဖိနှိပ်မှု - စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမှသည် "ဥပဒေဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း" ဆီသို့
မိတ်ဆက် ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဏာကူးပြောင်းမှုသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အခန်းကဏ္ဍသစ်တခုသို့ ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြေပြင်ပေါ်ရှိ စစ်ဖိနပ်သံများ၊ တနိုင်ငံလုံးအနှံ့ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုများဖြင့် စတင်ခဲ့သည့် ဗြောင်ကျကျ ဖိနှိပ်မှုပုံစံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ခေတ်မီပြီး အလိုအလျောက် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်သည့် "ဒစ်ဂျစ်တယ် အာဏာရှင်စနစ်" (Digital Dictatorship) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် ယာယီအရေးပေါ် အမိန့်ဒီကရီများမှတဆင့် "ဥပဒေဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း" (Lawfare) ဟုခေါ်သော အမြဲတမ်းစနစ်သို့ ကူးပြောင်းနေပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေး ဥပဒေကို စနစ်တကျ အသုံးချပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်နယ်ပယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများ၏ နေ့စဉ်ဘဝကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ် အရေးယူခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ "တစ္ဆေသင်္ဘောအုပ်စု" နှင့် ဒေသတွင်းရှိ ဘဏ်များက အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့မှုများကို မည်သို့ ရှောင်ကွင်းနေသနည်း
အနောက်အုပ်စု၏ "ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ" (Smart Sanctions) သည် မြန်မာစစ်တပ်ကို အကြပ်ရိုက်စေရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း၊ ပင်လယ်ပြင်တွင် ပုန်းလျှိုးကွယ်လျှိုး သွားလာခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း ဘဏ္ဍာရေးလမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ဖြင့် လည်ပတ်နေသော ဆန်းပြားသည့် "အရိပ်မည်းစီးပွားရေး" (Shadow Economy) ကြောင့် စစ်ကောင်စီသည် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ရှောင်ကွင်းနိုင်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။
အဓိကတင်ပြချက်- ဤဆန်းစစ်ချက်သည် စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် "တစ္ဆေသင်္ဘောအုပ်စု" (Ghost fleet) နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုကာ လေယာဉ်ဆီ ကန့်သတ်ချက်များကို မည်သို့ အောင်မြင်စွာ ကျော်လွှားခဲ့ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ အဓိက ဘဏ္ဍာရေး အသက်သွေးကြောကို စည်းမျဉ်းတင်းကျပ်လာသည့် စင်ကာပူမှ ဗျူဟာမြောက် ကြားနေဝါဒ ကျင့်သုံးသော ထိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်းများဆီသို့ မည်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြောင်းကို လေ့လာထားသည်။