တရားဝင်မှု၏ မာယာ
မင်းအောင်လှိုင်၏ သံတမန်ရေး ကစားကွက်များ ကုလသမဂ္ဂတွင် အောင်မြင်နိုင်ခြေ ရှိ-မရှိ
| Download PDF | Read in English |
Visual generated by AI for illustrative purposes.
ဆောင်းပါး အနှစ်ချုပ်
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးသည့်နောက် ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများ၊ အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများမှ မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် နိုင်ငံတကာ လေ့လာဆန်းစစ်သူများက ယေဘုယျ လက်ခံထားကြသည်မှာ မင်းအောင်လှိုင်သည် မိမိကိုယ်မိမိ ကမ္ဘာ့အပယ်ခံ ဘဝသို့ ရောက်ရှိအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများတွင် ပါဝင်ခွင်မရတော့ခြင်းနှင့် အနောက်အုပ်စုက အပြည့်အဝ ပိတ်ဆို့အရေးယူထားခြင်းတို့ကြောင့် သံတမန်ရေးအရ အကျပ်ဆိုက်နေခဲ့သည့် နေပြည်တော်မှ စစ်အုပ်စုသည် ၎င်းတို့အား နိုင်ငံတကာက ပုံမှန်ဆက်ဆံနေပြီဆိုသော ပုံရိပ်ကို ပြသရန် အတွက် "လမ်းကြောင်းစုံ သံတမန်ရေး မဟာဗျူဟာ" ကို အင်တိုက်အားတိုက် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
တရုတ်၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်း အစိုးရများက မင်းအောင်လှိုင်အား တရားဝင် ကြိုဆိုဧည့်ခံခဲ့ခြင်းမှသည် - ရှန်ဟိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (Shanghai Cooperation Organization) ၏ ဆွေးနွေးဖက် မိတ်ဖက်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခြင်း၊ Eurasian Charter ခေါ် အနောက်အုပ်စု ဆန့်ကျင်ရေး "ဥရောပ-အာရှ ပဋိညာဉ်" စာချုပ်ဝင် အင်အားစုနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ခြင်း၊ "ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့နှင့် ထိစပ်နေသော နိုင်ငံများ၏ နည်းပညာနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အစီအစဉ်" (BIMSTEC) ၏ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် ရယူရန် ပြင်ဆင်နေခြင်း - တို့အထိ စစ်အုပ်စုက တောင်ပံဖြန့်ကာ ဘက်စုံ မဟာမိတ်ကွန်ရက်တခုကို ပျိုးထောင်နေသည်။
စစ်အုပ်စုသည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗီတိုအာဏာပိုင် ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုမှုကို ရရှိထားပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၎င်းတို့၏ အန္တိမ သံတမန်ရေး ရည်မှန်းချက် ဖြစ်သည့် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်း၏ နေရာကို ထိုနိုင်ငံနှစ်ခု၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်ရယူနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နေသည်။
သို့သော်လည်း ထိုယုံကြည်မှုသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ ကုလသမဂ္ဂ သံတမန် ခန့်အပ်ရေး ကော်မတီ (UN Credentials Committee) ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် လက်တွေ့နိုင်ငံရေး၏ မဟာဗျူဟာ ကန့်သတ်ချက်များကို လစ်လျှူရှုကာ တစောက်ကန်း ယုံကြည်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအချို့၏ အကျိုးစီးပွားအပေါ် အခြေခံသည့် ထောက်ခံမှုသည် ပြည်တွင်းရှိ အချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာ တရားဝင်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။
စာဖတ်ရန် ကြာချိန် - ၆ မိနစ်ခန့်
၁။ အထီးကျန်ဖြစ်မှု၏ သရုပ်သကန် (သို့မဟုတ်) နေပြည်တော်၏ “လမ်းကြောင်းစုံ သံတမန်ရေး မဟာဗျူဟာ”
နေပြည်တော် စစ်အုပ်စု၏ ယုံကြည်မှုလွန်ကဲခြင်းကို နားလည်နိုင်ရန် အတွက် ကမ္ဘာ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး အက်ကြောင်းများကို ၎င်းတို့က မည်သို့ မည်ပုံ စနစ်တကျ အသုံးချခဲ့သည်ကို ဆန်းစစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစ၍ အနောက် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုနှင့် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံထားရမှုတို့ကြောင့် သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်နေသည့် မင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမားရိုးကျ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ပစ်ပယ်ကာ အနောက်အုပ်စုနှင့် သဟဇာတ မဖြစ်သည့် နိုင်ငံအချို့နှင့် အောက်ပါအတိုင်း မဟာမိတ်ပြုခဲ့သည်။
• ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ - ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် စစ်အုပ်စုသည် မြန်မာနိုင်ငံအား ရှန်ဟိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ (Shanghai Cooperation Organization) ၏ ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံတခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ တချိန်တည်းမှာပင် လူအခွင့်အရေး စံနှုန်းကို အလေးမထားသည့် BIMSTEC ခေါ် "ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့နှင့် ထိစပ်နေသည့် နိုင်ငံများ၏ နည်းပညာနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အစီအစဉ်" တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့၏ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။
• ဥရောပ-အာရှ လုံခြုံရေး ဝင်ရိုးတန်း - စစ်အုပ်စုသည် ရုရှားနှင့် ဘယ်လာရုစ် နိုင်ငံများက ဦးဆောင်ပြီး၊ အီရန်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့ ပါဝင်သည့် Eurasian Charter ခေါ် "ဥရောပ-အာရှ ပဋိညာဉ်" စာချုပ်ဝင် အင်အားစုနှင့် မဟာမိတ်ပြုကာ စစ်ရေး၊ စွမ်းအင်နှင့် စီးပွားရေး ဆက်ဆံမှုများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရုရှား၏ ရိုဆာတွမ် (Rosatom) ကုမ္ပဏီနှင့် အရပ်ဘက် နျူကလီးယားစွမ်းအင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
• အကျိုးစီးပွားအခြေပြု နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးများ ထူထောင်ခြင်း - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည့် ထိုင်း၊ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့သည် စစ်အုပ်စုနှင့် လုပ်ငန်းသဘော ဆက်ဆံရေးများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နေသည်။ နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ ဒုက္ခသည်များအရေး၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းများအရေးနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများ ရင်ဆိုင်နေရသော အဆိုပါ နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် စစ်အုပ်စုနှင့် မလွှဲမရှောင်သာ ထိတွေ့ဆက်ဆံနေကြရသည်။
စစ်အုပ်စုသည် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် "ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် တရားဝင်မှု ဖန်တီးသော ဗျူဟာ" ကို ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ဤဗျူဟာအရ ၎င်းတို့က ထိန်းချုပ်ထားသော ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပြီးနောက် တပ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အား အမည်ခံ "အရပ်ဘက် သမ္မတ" အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ စစ်အုပ်စု၏ တွက်ချက်မှုမှာ ရိုးရှင်းလှပါသည်။ နိုင်ငံရေးအရ မျက်နှာမပျက်လိုကြသည့် နိုင်ငံတကာအစိုးရများ အနေဖြင့် စစ်ဝတ်စုံ ဝတ်ထားသူများထက် "ရွေးကောက်ခံ အရပ်သားအစိုးရ" မျက်နှာဖုံး စွပ်ထားသူများနှင့် ပို၍ ဆက်ဆံလိုကြလိမ့်မည်။ ဤနည်းအားဖြင့် နိုင်ငံတကာ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုမှုကို ၎င်းတို့ ရရှိလိမ့်မည်ဟု တွက်ချက်ထားကြသည်။
၂။ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ သံတမန် ခန့်အပ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် သမိုင်းသင်ခန်းစာများ
စစ်အုပ်စုက ၎င်းတို့နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသည့် အနောက်ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ အရှိန်အဝါကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် နယူးယောက်ရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေရာကို လွယ်လင့်တကူ ရရှိနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နေခြင်းသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာ စံနမူနာများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ သံတမန်ခန့်အပ်ရေးကော်မတီ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လျစ်လျူရှုထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အဖွဲ့ဝင် ကိုးနိုင်ငံ ပါဝင်သော သံတမန်ခန့်အပ်ရေးကော်မတီတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ရုရှားတို့နှင့်အတူ အလှည့်ကျ အဖွဲ့ဝင် ၆ နိုင်ငံ ပါဝင်သည်။ ကုလသမဂ္ဂတွင် နေရာယူကြမည့် နိုင်ငံကိုယ်စားလှယ်များကို အသိအမှတ်ပြုရာတွင် "သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အား မည်သူက စိုးမိုးထားသနည်း" ဆိုသည့် အချက်တချက်တည်းဖြင့် ရွေးချယ်ခြင်း မပြုပါ။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဆိုလျှင် နိုင်ငံကိုယ်စားပြုမှု ပြိုင်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များကို ကော်မတီက ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ရာတွင် စစ်အုပ်စု၏ ရည်မှန်းချက်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသည့် တရားဥပဒေနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ စံနမူနာ သုံးခု ရှိနေပါသည်။ ယင်းတို့မှာ -
က။ ကိုယ်စားပြုခွင့် ဆိုင်းငံ့ခြင်း (တာလီဘန် စံနမူနာ)
တာလီဘန်တို့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၌ ကဘူးလ်မြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်စဉ်ကလည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၌ ဒုတိယအကြိမ် အာဏာပြန်ရချိန်တွင် လည်းကောင်း အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေအများစုကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ သံတမန်ခန့်အပ်ရေးကော်မတီသည် တာလီဘန်တို့၏ နိုင်ငံကိုယ်စားလှယ် လျှောက်ထားမှုကို အကန့်အသတ်မရှိ ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့က ဖယ်ရှားခဲ့သည့် ရွေးကောက်ခံအစိုးရ၏ သံတမန်များကိုသာ ကုလသမဂ္ဂတွင် ဆက်လက် ခန့်ထားခဲ့သည်။ သံတမန် ခန့်အပ်ရေး ယန္တရားကို ဤကဲ့သို့ ဆိုင်းငံ့ထားလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဥပဒေကြောင်းအရ တရားမဝင်သော အဖွဲ့အစည်းအား အသိအမှတ်ပြုရေး-မပြုရေး ကိစ္စအတွက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံတွင် ဗီတိုအာဏာပိုင် နိုင်ငံများအကြား ပြင်းထန်သော မဲခွဲပွဲ မဖြစ်အောင် ရှောင်လွှဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်အုပ်စုအနေဖြင့် နေပြည်တော်ကို ထိန်းချုပ်ထားရုံဖြင့် ကုလသမဂ္ဂတွင် မြန်မာနိုင်ငံအား တရားဝင် ကိုယ်စားပြုခွင့် ရနိုင်ခြေ မရှိကြောင်းကို ဤတာလီဘန် စံနမူနာက သက်သေပြနေသည်။
ခ။ ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းအားဖြင့် တရားဝင်ခြင်း (ဟေတီ စံနမူနာ)
၁၉၉၁ ခုနှစ်၌ ဟေတီနိုင်ငံတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီးနောက် ကုလသမဂ္ဂ သံတမန် ခန့်အပ်ရေး ကော်မတီသည် ပြည်ပသို့ ရောက်ရှိနေသော ရွေးကောက်ခံ သမ္မတ ဂျင်း-ဘာထရန် အရစ္စတိုက်ဒ်၏ သံတမန်များကိုသာ နိုင်ငံအား ဆက်လက် ကိုယ်စားပြုခွင့်ပေးခဲ့သည်။ "စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းလိုက်ရရုံဖြင့် ပြည်သူက ရွေးချယ်ထားသည့် ဒီမိုကရေစီအစိုးရတရပ်၏ အချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာ ရပ်တည်ခွင့် ဆုံးရှုံးမသွားနိုင်" ဆိုသည့် အခြေခံမူကို ကိုင်စွဲကာ အထွေထွေညီလာခံက ထိုကဲ့သို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံမူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အား အခြေပြုထားသည့် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်း၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို တိုက်ရိုက် အကာအကွယ်ပေးထားသည်။
ဂ။ စံနှုန်း မညီညွတ်၍ ထုတ်ပယ်ခြင်း (တောင်အာဖရိက စံနမူနာ)
လူမျိုးရေးခွဲခြားသည့်စနစ်ကို ကျင့်သုံးမှုကြောင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှ လူဖြူအစိုးရ သံတမန်များ၏ တရားဝင်မှုကို အထွေထွေညီလာခံက ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂတွင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှု ရရှိနိုင်ရေးအတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးရာတွင် တိုင်းပြည်ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်မှုထက် ပိုသော အခြား လေးနက်သည့် စံနှုန်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းဥပဒေများလည်း ရှိသေးကြောင်း ဤဖြစ်ရပ်က ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ စစ်အုပ်စုသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (ICJ) တွင် စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အား ထိပါးသည့် ရာဇဝတ်မှုများ အတွက် တရားစွဲဆိုခံထားရချိန်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၌ မြန်မာနိုင်ငံအား ကိုယ်စားပြုခွင့် ရရှိရန် မျှော်မှန်းခြင်းသည် လက်တွေ့ ဖြစ်နိုင်ခြေ မရှိကြောင်းကို ဤ တောင်အာဖရိက စံနမူနာက မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။
၃။ သဘောထားကွဲနေသော အာဆီယံနှင့် ကုလသမဂ္ဂ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ လက်တွေ့နိုင်ငံရေး
စစ်အုပ်စု၏ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မျှော်မှန်းချက်များသည် အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းရှိ ပထဝီနိုင်ငံရေး ကွဲပြားမှုများကြောင့် ပိုမို မှေးမှိန်လာရသည်။ အာဆီယံတွင် မြန်မာ့အရေးနှင့် ပတ်သက်လျှင် ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများကို ဦးစားပေးသည့် ကျွန်းနိုင်ငံများနှင့် လက်တွေ့ နယ်စပ်စီမံခန့်ခွဲမှုကို ဦးစားပေးသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်းနိုင်ငံများအကြား သဘောထား ကွဲပြားနေသည်။
• ကျွန်းနိုင်ငံများအုပ်စု (အင်ဒိုနီးရှား၊ စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်)
ဤနိုင်ငံတို့သည် အာဆီယံ တူညီဆန္ဒ ၅ ရပ်အား ခိုင်မာစွာ ကိုင်စွဲကာ စစ်အုပ်စုအား အစောတလျင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ကြသည်။ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်များကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး အာဆီယံအပေါ် နိုင်ငံတကာ၏ ယုံကြည်မှုကိုလည်း လျော့ပါးစေသည်ဟု ခံယူကြသည်။
• ကုန်းတွင်းပိုင်းအုပ်စု (ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား)
ဤအုပ်စုဝင် နိုင်ငံများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ ကုန်သွယ်စီးပွား ချိတ်ဆက်မှုနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရာဇဝတ်မှုများကို ပူးတွဲ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်ဟု အကြောင်းပြကာ စစ်အုပ်စုနှင့် "ချိန်ညှိထားသော ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု" ကို ပြန်လည် ပြုလုပ်လိုကြသည်။
အာဆီယံနိုင်ငံများအကြား သဘောထား မတူညီမှုသည် စစ်အုပ်စု၏ ကုလသမဂ္ဂ ရည်မှန်းချက်အား အနှောက်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံအတွက်မူ အာဆီယံ၏ ဗဟိုချက်ကျမှု (ASEAN Centrality) ကို ထိန်းသိမ်းထားရန်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးဆုံး စီးပွားရေးနိုင်ငံများနှင့် ချောမွေ့သော ဆက်ဆံရေး ထားရှိရန် ကိစ္စသည် စစ်အုပ်စုအား ကုလသမဂ္ဂတွင် နေရာပေးရေး ကိစ္စထက် ပိုမို အရေးပါသည်။
ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉
စစ်အုပ်စုအား ကုလသမဂ္ဂတွင် တရားဝင် နေရာပေးရန် ခက်ခဲသည့် အခြားအရေးကြီးသော အကြောင်းတရား တခု ရှိနေသေးသည်။ ဤသည်ကား ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချမှတ်ခဲ့သည့် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီက ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉ ကို စစ်အုပ်စုက မလိုက်နာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်၊ မတရား ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ အားလုံးကို လွှတ်ပေးရန်၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများကို အပြည့်အဝ အတားအဆီးမရှိ ပေးအပ်ရန်နှင့် အာဆီယံ၏ တူညီဆန္ဒ ၅ ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ဤဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်နိုင်ရေးအတွက် မဲခွဲရာတွင် ရုရှား၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့က ကြားနေခဲ့သည်။ ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့သည် ဗီတိုအာဏာကို သုံးစွဲ၍ ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ချခွင့်ရှိသော်လည်း ပယ်ချခြင်း မပြုခဲ့ပါ။
စစ်အုပ်စုသည် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မလိုက်နာခဲ့ရုံသာမက တောင်းဆိုချက်တိုင်းကို စနစ်တကျ ချိုးဖောက်ခဲ့သည်။ အကြမ်းဖက်မှုကို လျှော့ချရမည့်အစား အရပ်သားများအပေါ် ပစ်မှတ်ထားသော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုများကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉ ကို ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ် စာချုပ်၏ အခန်း ၆ (အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းရေး) အောက်တွင် အတည်ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အခန်း ၇ အောက်တွင် အတည်ပြုခဲ့ခြင်း မဟုတ်သောကြောင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက တိုက်ရိုက် အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အာဏာ မရှိပါ။ သို့သော်လည်း ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို စစ်အုပ်စုက လုံးဝ လိုက်နာခြင်း မရှိမှုကြောင့် ၎င်းတို့အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အာဏာပိုင်များအဖြစ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများက လက်ခံရန် ပိုမို ခက်ခဲစေခဲ့သည်။
တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့သည် စစ်အုပ်စုနှင့် ပတ်သက်လျှင် ၎င်းတို့အား အကျိုးအမြတ်ရစေသည့် လက်နက်ရောင်းချခြင်း၊ စီးပွားကုန်သွယ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်နေသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်အုပ်စုက ကိုယ်စားပြုခွင့်ရရေးအတွက် အထွေထွေညီလာခံတွင် အကြိတ်အနယ် မဲခွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရလောက်သည်အထိ ကြီးမားသော နိုင်ငံရေးအားစိုက်မှုကို ပြုလုပ်ရန် အကြောင်းမရှိပါ။ ယုတ်စွအဆုံး စစ်အုပ်စုအား နေရာပေးရန် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့က တွန်းအားပေးလာမည် ဆိုပါက အနောက်နိုင်ငံများ၊ ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းနိုင်ငံများနှင့် အာဆီယံ၏ အဓိကမဏ္ဍိုင် နိုင်ငံများထံမှ ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုများပေါ်ထွက်လာနိုင်သည်။ ဤသို့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရမှုကို ရှောင်ရှားသည့် အနေဖြင့် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့သည် "ကိုယ်စားပြုခွင့် ဆိုင်းငံ့ထားခြင်း" ဟူသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဆက်လက်သုံးစွဲ၍ အလိုက်သင့် နေသွားနိုင်သည်။
၄။ နိဂုံး - ဗျူဟာမြောက် ရှင်သန်မှုနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာ တရားဝင်မှု
မင်းအောင်လှိုင်နှင့် သူ၏ စစ်ကောင်စီသည် လတ်တလောတွင် သံတမန်ရေးအရ ရှင်သန်ရေး ဗျူဟာကို အတိုင်းအတာတခုအထိ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤဗျူဟာသည် ကုလသမဂ္ဂတွင် နေရာရနိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုအတွက် လုံလောက်သည့် တွန်းအားမျိုး မပေးနိုင်ပါ။ ပထဝီအနေအထားနှင့် လက်နက်ဝယ်ယူမှုအပေါ် အခြေခံထားသော အကျိုးစီးပွား သက်သက် ဆက်ဆံရေးများသည် နိုင်ငံတကာ ဥပဒေဆိုင်ရာ တရားဝင်မှုကို မပေးစွမ်းနိုင်ပါ။ ခိုင်မာသည့် သံတမန်ခန့်အပ်ရေးဆိုင်ရာ စံနမူနာများနှင့် ဒီမိုကရေစီနည်းကျမှုဆိုင်ရာ ယူဆချက်များအပြင်၊ ပြင်းထန်သော မဲခွဲပွဲများကို ရှောင်ရှားလိုသည့် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ဆန္ဒတို့ကြောင့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ တံခါးများသည် စစ်ကောင်စီအတွက် ဆက်လက် ပိတ်ထားဆဲ ဖြစ်နေသည်။
ကောဇောနီခင်း၍ ကြိုဆိုခံရသည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ ပြည်ပ ခရီးစဉ်များကြောင့် စစ်အုပ်စုအား နိုင်ငံတကာက ပုံမှန်ဆက်ဆံနေသယောင် ထင်မှတ်မှားစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းရှိ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများသည် စစ်တပ်၏ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုကို ဆက်လက် စိန်ခေါ်နေဆဲ ဖြစ်သောကြောင့် စစ်အုပ်စုသည် ရှောင်လွှဲ၍မရသော လက်တွေ့နိုင်ငံရေး အမှန်တရားနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။ နိုင်ငံအချို့ထံမှ ရခဲ့သည့် ကောဇောနီခရီးစဉ်များသည် ပြည်တွင်း၌ တရားဝင်မှုကို ဆောင်ကျဉ်းမပေးနိုင်ပါ။
နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် လူ့တန်ဖိုးများကို အလေးထားသော ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် "အရပ်သား အစိုးရ" ဟန်ဆောင်ကာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေများကို ချိုးဖောက်ပြီး စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အား ထိခိုက်စေသည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ကျူးလွန်နေသည့် စစ်အုပ်စုအား မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပြည်သူများကို ကိုယ်စားပြုခွင့် မပေးသင့်ပါ။ စစ်အာဏာရှင်များအနေဖြင့် ဤအခွင့်အရေးမျိုး မရရှိနိုင်စေရန် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အားလုံးက ဝိုင်းဝန်းဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ နိဒါန်းစာကြောင်းအား “ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ပြည်သူများ...” ဟု အစချီထားသည်နှင့် အညီ ကုလသမဂ္ဂဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူများ အနေဖြင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ အပါအဝင် စစ်ဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးစေရေးအတွက် နိုင်ငံတကာမိသားစုက ဝိုင်းဝန်း စောင့်ရှောက်ရပါလိမ့်မည်။ နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ အသံများကို ဆက်လက် နားထောင်နိုင်ရန်နှင့် လိုအပ်သော ကာကွယ်မှုများကို ပေးအပ်နိုင်ရန် ဆိုလျှင် ကုလသမဂ္ဂတွင် စစ်အုပ်စုအား မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ကိုယ်စားပြုခွင့် မပေးသင့်ပါ။
A. K. Barua သည် မြန်မာ့အရေးကို အထူးပြု လေ့လာသုံးသပ်သည့် သတင်းသမားတဦး ဖြစ်သည်။
