ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များ နေရပ်ပြန်ပို့ရေးနှင့် မလေးရှား၏ စံလွဲ သံတမန်ရေးရာ ခြေလှမ်း
ရွေးကောက်ပွဲနီးချိန် မလေးရှားက စစ်ကောင်စီနှင့် ရိုဟင်ဂျာ ၂ သိန်းခန့် ပြန်ပို့ရေး တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုသည် လူသားချင်းစာနာမှုရပ်တည်ချက်မှ သွေဖည်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းက စစ်အုပ်စုကို တရားဝင်မှုပေးရာရောက်ပြီး အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက်ကို ပျက်ပြားစေသည်။ အန္တရာယ်ရှိသည့် စစ်နယ်မြေတွင်းသို့ နေရပ်ပြန်ပို့ခြင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ပြန်မပို့ရေးဥပဒေ (non-refoulement) ကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ကာ မလေးရှား၏ နိုင်ငံတကာဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း ထိခိုက်စေပါသည်။
ကပ္ပလီကမ်းရိုးတန်းမှ အားပြိုင်မှု
ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံတွင် မဟာမိတ်အဖြစ် ရပ်တည်ပြနေကြသော်လည်း ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်း၌ ရုရှား၏ ခြေကုပ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် တရုတ်နှင့် ရုရှား အကြား မဟာဗျူဟာမြောက် အားပြိုင်မှုကို ပေါ်ပေါက်စေသည်။ တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ဟန်ချက်ညှိရန် နေပြည်တော်ရှိ စစ်အုပ်စုက ရုရှားကို အားကိုးလာသော်လည်း၊ တရုတ်နိုင်ငံက ကုန်သွယ်ရေးဖိအားပေးမှု၊ စီးပွားရေးအရ တိတ်တဆိတ် ထိန်းချုပ်မှုများနှင့် အရင်းအနှီးအသာစီးရယူမှုများဖြင့် မော်စကို၏ ရေကြောင်းစင်္ကြံချဲ့ထွင်မှုကို တန်ပြန်ဟန့်တားနိုင်ခြေရှိသည်။
ကုလသမဂ္ဂတွင် မင်းအောင်လှိုင်၏ ကိုယ်စားလှယ်အား နေရာပေးနိုင်ခြေ ရှိ-မရှိ သုံးသပ်ခြင်း
မင်းအောင်လှိုင်သည် သူဦးဆောင်နေသည့် စစ်အုပ်စုကို အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရ အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ မိမိကိုယ် မိမိ သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကုလသမဂ္ဂတွင် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်ကို ခန့်အပ်နိုင်ရန် သံတမန်ရေးအရ ထိုးစစ်ဆင်လျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ နေရာကို စစ်အုပ်စု၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က မရနိုင်ဘဲ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်း ဦးဆောင်သော လက်ရှိ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကသာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အခွင့်အလမ်း သာလွန်နေသည်။ ဤအရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ကော်မတီဝင် နိုင်ငံအချို့အပေါ်တွင် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့၏ ဩဇာသက်ရောက်နိုင်ခြေ ရှိသည်ဟု ယူဆသူများလည်း ရှိနေသည်။ သို့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ "နည်းဥပဒေ ၂၉" ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အကာအကွယ်ပေးမှုများနှင့် ကော်မတီဝင် အင်အားကြီး သုံးနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့နိုင်ငံရေးနှင့် သံတမန်ရေး ဂုဏ်သိက္ခာအကြား ချိန်ခွင်လျှာ ညှိနိုင်ခြေ ရှိနေမှုကြောင့် လက်ရှိ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဖက်တွင် အားသာချက်များ ရှိနေသည်။
ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်မှ တံလျှပ်
နေပြည်တော်မှ စစ်အုပ်စုသည် ရပ်တန့်နေသော ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ရုရှားထံ မျက်နှာမူခဲ့ပြီး အရေးပါသော စွမ်းအင်နှင့် ရေကြောင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ရရှိရေးအတွက် အစုရှယ်ယာအများစုကို လွှဲပြောင်းပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်ရှိ ဤရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော စီမံကိန်းသည် ပြည်တွင်းလက်နက်ကိုင် ခုခံမှုများ၊ နိုင်ငံတကာ ဘဏ္ဍာရေးကန့်သတ်ချက်များနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ ချို့တဲ့မှုများ စသည့် ကြီးမားသော အတားအဆီးများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
စွမ်းအင်မှီခိုမှုနှင့် နယ်စပ်ပြဿနာများကြားက ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မဟာဗျူဟာအကျပ်အတည်း
စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများထံ စီးဝင်နေသည့် နယ်စပ်ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်တောက်ရန် မြန်မာစစ်တပ်က ဘန်ကောက်အပေါ် ဖိအားများ တိုးမြှင့်လာသည်နှင့်အမျှ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အန္တရာယ်ကြီးမားသော မဟာဗျူဟာမြောက် အကျပ်အတည်းတခုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကမ်းလွန်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရယူသုံးစွဲမှု၊ ထိုင်ဘတ်ငွေ ဘီလီယံနှင့်ချီသော နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတို့နှင့်အတူ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကို ချိန်ညှိကိုင်တွယ်ရာတွင် ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့် စစ်ကောင်စီ၏ တောင်းဆိုချက်များနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးထားသော အစိုးရမဟုတ်သည့် နယ်စပ်အင်အားစုများ၏ မြေပြင်ပကတိအခြေအနေကြား သတိကြီးစွာ လျှောက်လှမ်းရမည် ဖြစ်သည်။
သခင်အသစ်ထံ ခိုလှုံခြင်း
စစ်တပ်ထိန်းချုပ်သော အရပ်သားအစိုးရအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီးနောက် နေပြည်တော်သည် ရုရှားထံမှ စွမ်းအင်နှင့် သံတမန်ရေး ထောက်တိုင်များ ရယူရန် ကြိုးပမ်းလာသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအပြီး တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် မယုံသင်္ကာဖြစ်မှုကြောင့် ရုရှားအား အစားထိုးပြီး အင်အားချိန်ခွင်လျှာညှိရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း၊ ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်တွင် အစုရှယ်ယာအများစု ပေးအပ်ရမည့် အခြေအနေသည် စစ်အုပ်စု၏ ကာလတို ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အန္တရာယ်တွင်းသို့ တွန်းပို့နေသည်။
မြန်မာ့အရေးနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ကစားကွက်များ
ဤဆောင်းပါးတွင် တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး၏ သမိုင်းဝင်မဟာဗျူဟာမြောက် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများ၊ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှု အပြီး စစ်ကောင်စီအပေါ် ထားရှိသည့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ သံတမန်ရေးရာ ချဉ်းကပ်မှုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ရေရှည်ထောက်ခံအားပေးပါက ရရှိလာနိုင်သည့် ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် ပထဝီစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကျိုးအမြတ်များကို နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး သီအိုရီများ၏ ရှုထောင့်မှ သုံးသပ်တင်ပြထားသည်။
တရားဝင်မှု၏ မာယာ
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သော စစ်အုပ်စုသည် သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်သွားပြီဟု အများက ယူဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း မင်းအောင်လှိုင်သည် ရုရှား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းတို့တွင် ကြိုဆိုဧည့်ခံမှုများ ရရှိခဲ့ခြင်း၊ SCO၊ BIMSTEC နှင့် Eurasian Charter ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပါဝင်လာခြင်းတို့ဖြင့် သံတမန်ရေး ခြေလှမ်းသစ်များလှမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းများကြောင့် ကုလသမဂ္ဂရှိ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်နေရာကို ပြန်လည်ရရှိရန် မင်းအောင်လှိုင်က မျှော်လင့်နေသော်လည်း၊ ကုလသမဂ္ဂ သံတမန် ခန့်အပ်ရေး ကော်မတီ၏ သမိုင်းဝင် စံနမူနာများ၊ အာဆီယံ၏ ကွဲပြားသော ရပ်တည်ချက်နှင့် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ လက်တွေ့နိုင်ငံရေး အခြေအနေများအရ စစ်ကောင်စီ၏ သံတမန်ရေး ကစားကွက်များသည် ကုလသမဂ္ဂတွင် အောင်မြင်နိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း ဤဆောင်းပါးတွင် သုံးသပ်ထားပါသည်။
နေပြည်တော်၌ ချောင်ပိတ်မိနေသည့် မင်းအောင်လှိုင်
မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာသိမ်းပြီး ငါးနှစ်အကြာ၌ ဟန်ပြရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပ၍ သမ္မတအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ တရားဝင်မှု ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း၊ အာဆီယံ၏ ပြတ်သားသော သံတမန်ရေးရာ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ကျရှုံးခဲ့ရသည်။ အာဆီယံ၏ အထူးသံတမန်ကို ငြင်းပယ်ပြီး ရန်လိုသော ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်လာခြင်းသည် အင်အားရှိကြောင်း ပြသခြင်းမဟုတ်ဘဲ စစ်ကောင်စီ၏ အကျပ်ရိုက်မှုနှင့် သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်ဖြစ်လာမှုကိုသာ မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်။