မူဝါဒ အစီရင်ခံစာ
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) သည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသူ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် နေပြည်တော်၌ သီးသန့်တွေ့ဆုံခဲ့ပါသည်။ ဤအစီရင်ခံစာသည် အဆိုပါဖြစ်စဉ်၊ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်း၏ တုံ့ပြန်ချက်များနှင့် အဆက်ဆက်သော စစ်အစိုးရများ၏ ICRC နှင့် ဆက်ဆံရေး သမိုင်းစဉ်များကို ဆန်းစစ်ထားပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် နိုင်ငံတကာမိသားစုအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် မူဝါဒအကြံပြုချက်များကို တင်ပြထားပါသည်။
ဆိုက်ဘာငွေလိမ်လည်မှုစခန်းများကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းရန် မြန်မာစစ်အုပ်စုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ကြံစည်မှုသည် အန္တရာယ်ရှိသော သမိုင်းအမှားတခုကို ထပ်မံကျူးလွန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ဝါရှင်တန်သည် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် စစ်အစိုးရနှင့် လက်တွဲခဲ့သော်လည်း၊ စစ်တပ်က ငွေကြေးသန်းပေါင်းများစွာကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် အသုံးချကာ နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများကို နှိမ်နင်းခဲ့သည့် အပြင်၊ မူးယစ်ဆေးဝါးလုပ်ငန်းများ ကို ဆက်လက်ထွန်းကားစေပြီး ဘိန်းဘုရင်များကို တရားဝင်မှုပေးခဲ့သည်။ စစ်အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ငွေလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများမှ ရရှိသော ဝင်ငွေအပေါ် များစွာမှီခိုနေရသည်။ ၎င်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းခြင်းသည် ရာဇဝတ်ကောင်များအား သူတို့နှင့် မထိုက်တန်သော နိုင်ငံတကာတရားဝင်မှုကို ပေးအပ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန်အခွန်ထမ်း ပြည်သူများ၏ ဥစ္စာဓနကို ခိုးယူနေသည့် သူခိုး၏ လက်သို့ ဒါးရိုးကမ်းရာ ရောက်နေပါသည်။
“အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြည်သူသာပိုင်သည်” ဆိုသည့် အခြေခံမူသည် ၁၉၄၇ ပင်လုံစိတ်ဓာတ်၊ ၁၉၄၈ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေးအယူအဆနှင့် ခေတ်သစ် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်များ၏ အခြေခံတန်ဖိုး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့တခု၏ အာဏာသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ခွင့်၊ နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်နှင့် အုပ်ချုပ်သူများအား အာဏာအပ်နှင်းနိုင်သည့် အခွင့်အရေးတို့ကို အခြေခံထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ်အပျက်များနှင့် မကြာမီက ပြုလုပ်ခဲ့သည့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ရွေးကောက်ပွဲများသည် တရားမျှတမှုမရှိကြောင်း ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပမှ ဝေဖန်မှုများကြားတွင် မင်းအောင်လှိုင်၏ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ စသည့် အင်အားကြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်များသည် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် နိုင်ငံရေး တရားဝင်မှုတို့ကို ရှာဖွေသည့် လှုပ်ရှားမှုတရပ်သာ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အုပ်စု ရှင်သန်နေရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပြည်သူလူထုက ၎င်းတို့အား တရားဝင်မှု ပေးခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက စီးပွားရေးအရ အသက်ဆက်ပေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအရ လိုက်လျောမှုများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ မီးရှို့ခံရသော ရွာတိုင်း၊ ဗုံးကြဲခံရသော ကျောင်းတိုင်းနှင့် သတ်ဖြတ်ခံရသော အရပ်သားတိုင်းသည် စစ်အုပ်စု၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ရလဒ်များသာ မဟုတ်၊ စစ်အုပ်စုနှင့် ဆက်လက်၍ စီးပွားရေး ဆောင်ရွက်နေကြသည့် အစိုးရများနှင့် ကုမ္ပဏီများ၏ ပံ့ပိုးမှုကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။
အနောက်အုပ်စု၏ "ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ" (Smart Sanctions) သည် မြန်မာစစ်တပ်ကို အကြပ်ရိုက်စေရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း၊ ပင်လယ်ပြင်တွင် ပုန်းလျှိုးကွယ်လျှိုး သွားလာခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း ဘဏ္ဍာရေးလမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ဖြင့် လည်ပတ်နေသော ဆန်းပြားသည့် "အရိပ်မည်းစီးပွားရေး" (Shadow Economy) ကြောင့် စစ်ကောင်စီသည် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ရှောင်ကွင်းနိုင်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။
အဓိကတင်ပြချက်- ဤဆန်းစစ်ချက်သည် စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် "တစ္ဆေသင်္ဘောအုပ်စု" (Ghost fleet) နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုကာ လေယာဉ်ဆီ ကန့်သတ်ချက်များကို မည်သို့ အောင်မြင်စွာ ကျော်လွှားခဲ့ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ အဓိက ဘဏ္ဍာရေး အသက်သွေးကြောကို စည်းမျဉ်းတင်းကျပ်လာသည့် စင်ကာပူမှ ဗျူဟာမြောက် ကြားနေဝါဒ ကျင့်သုံးသော ထိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်းများဆီသို့ မည်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြောင်းကို လေ့လာထားသည်။